Magnifica humanitas – pierwsza encyklika Leona XIV

25 maja 2026 roku publicznie zaprezentowano Magnifica humanitas – pierwszą encyklikę Leona XIV. Często była ona zapowiadana jako encyklika o sztucznej inteligencji. Tymczasem papież podejmuje znacznie szerszą refleksje, nie ograniczając się do tematu AI. Przede wszystkim jest to tekst o osobie ludzkiej i społeczeństwie. To również swoista synteza katolickiej nauki społecznej i jej podstawowych zasad. Warto zapoznać się z nową encykliką, aby w świecie zmieniającym się pod wpływem technologii nie zapomnieć o fundamentalnej prawdzie: każdy człowiek, stworzony na obraz Boży, posiada bezwarunkową godność, której nie pozbawi go żadna maszyna.

Papież witający gości na konferencji ogłaszającej encyklikę magnifica humanitas

Magnifica humanitas - wprowadzenie

Encyklika (od greckiego słowa enkyklios – okólny, wędrujący wokół) to oficjalny dokument napisany przez papieża, skierowany do pasterzy i wiernych Kościoła. Praktyka pisania encyklik została zapoczątkowana w XVIII wieku przez Benedykta XIV i była kontynuowana przez jego następców. Teksty te mogą poruszać rozmaite tematy – takie jak kwestie teologiczne, moralne lub społeczne – które w danej epoce i okolicznościach są szczególnie istotne.

Magnifica humanitas to pierwsza encyklika papieża Leona XIV, opublikowana nieco ponad rok po rozpoczęciu jego pontyfikatu. Pierwotnie miała zostać zaprezentowana 15 maja 2026. Nie był to dzień przypadkowy. Właśnie wtedy przypadała 135 rocznica ogłoszenia Rerum novarum – dokumentu Leona XIII, który zapoczątkował katolicką naukę społeczną we współczesnym rozumieniu. Data publikacji została jednak przesunięta i ostatecznie tekst ukazał się 25 maja.

Sama prezentacja encykliki miała niezwykły przebieg, odbiegający od zwyczajowej praktyki Watykanu. Nie zorganizowano standardowej konferencji z dziennikarzami, ale spotkanie zbliżone formą do konferencji akademickiej. Wśród zaproszonych gości znalazł się między innymi Chris Olah – współzałożyciel Anthropic, amerykańskiej firmy zajmującej się sztuczną inteligencją.

Najważniejsze przesłanie encykliki

Wspaniałe człowieczeństwo stworzone przez Boga staje dziś wobec decydującego wyboru: wznieść nową wieżę Babel albo budować miasto, w którym Bóg i ludzkość zamieszkują razem.
To słowa, którymi Leon XIV rozpoczyna swoją pierwszą encyklikę. Papież przypomina nam, że w epoce dynamicznych, daleko idących przemian, które są związane z rewolucją cyfrową, nie możemy zapomnieć o niezmiennej prawdzie Ewangelii, ponadczasowych zasadach, które stoją u podstaw katolickiej nauki społecznej oraz o niezbywalnej godności każdego człowieka.
Dwa obrazy biblijne – budowa wieży Babel oraz odbudowa Jerozolimy pod przewodnictwem Nehemiasza – stanowią ważny punk wyjścia rozważań Ojca Świętego.

Wieża Babel w serwerowni

Sprawdź

Nasze wydarzenia o katolickiej nauce społecznej

Sprawdź

Często zadawane pytania

Łaciński tytuł encykliki Magnifica humanitas oznacza Wspaniałe człowieczeństwo. Jest to odniesienie do godności ludzkiej, której należy bronić w czasach, gdy AI coraz lepiej naśladuje ludzką inteligencję. Musimy pamiętać o tym, że człowieczeństwo nie stanowi ograniczenia, które należałoby przezwyciężyć, ale piękny zamysł Boga, który stworzył nas na Swój obraz.

Magnifica humanitas została publicznie zaprezentowana 25 maja 2026 roku. Papież podpisał ją jednak wcześniej – 15 maja, w 135. rocznicę wydania Rerum novarum Leona XIII, czyli encykliki, która zapoczątkowała współcześnie rozumianą katolicką naukę społeczną.

W encyklice papież wskazuje na poważne niebezpieczeństwa, które wiążą się z nieodpowiedzialną implementacją nowych technologii. Algorytmy AI mogą się przyczynić do powstania nowych form niesprawiedliwości i wykluczenia, takich jak utrudnienie pewnym osobom dostępu do opieki zdrowotnej lub pracy. Pojawia się także ryzyko masowego bezrobocia. Dostęp do błyskawicznie generowanych odpowiedzi może osłabić ludzką kreatywność i zdolność do samodzielnego zdobywania wiedzy. Z kolei zastosowanie autonomicznego uzbrojenia skutkuje dehumanizacją ofiar wojny.
Aby przeciwdziałać tym zagrożeniom, należy rozbroić sztuczną inteligencję – porzucić paradygmat technokratyczny i rozwijać technologię w służbie człowiekowi, pamiętając o jego szczególnej, niezbywalnej godności.

Katolicka nauka społeczna (KNS) to gałąź nauczania Kościoła, która odnosi się do funkcjonowania społeczności, państw i całej ludzkości. Odpowiada ona na dynamicznie zmieniające się warunki naszego życia w świetle niezmiennych prawd Ewangelii. Początek KNS we współczesnym rozumieniu łączy się z encykliką Leona XIII Rerum novarum z 1891 roku, jednak Kościół już od czasów starożytnych zabierał głos w kwestiach związanych z organizacją społeczeństwa. Tematykę tę podejmowali między innymi św. Augustyn oraz św. Tomasz z Akwinu.
Nauczanie społeczne Kościoła opiera się na pięciu zasadach: dobra wspólnego, powszechnego przeznaczenia dóbr, pomocniczości, solidarności oraz sprawiedliwości społecznej.

Pełny tekst encykliki Magnifica humanitas – w dziewięciu językach, w tym polskim – można znaleźć i bezpłatnie przeczytać na stronie Stolicy Apostolskiej. W sprzedaży są dostępne również wydania drukowane.

Zobacz i przeczytaj

Nasze artykuły i spotkania o encyklice

Sprawdź

Nasze wszystkie teksty

O Magnifica humanitas. O Kościele i kulturze.

Wszystkie nasze teksty