Tertion 2026 po raz kolejny był okazją do spotkania ludzi o różnych doświadczeniach i kompetencjach, których łączy pasja działania dla dobra wspólnego. Poniżej przedstawiamy w skrótowej formie tematykę każdej z prelekcji. Obok wykładów i warsztatów były też oczywiście tradycyjne „Wieczorne Polaków Rozmowy”, codzienna Eucharystia i liturgia godzin, a także cała seria wypoczynkowych aktywności – od kąpieli w jeziorze i relaksu w saunie aż po rozgrywki sportowe.
Fotorelacja na dole strony.
Paweł Konzal – „Konstytucja V RP”
Obecnie w rzeczywistości nie żyjemy już w III Rzeczypospolitej. Konzal dzisiejszy polski system uważa za swego rodzaju „hybrydę” i zupełnie inny stan konstytucyjny, który faktycznie dawno odszedł od intencji twórców ustawy zasadniczej z 1997 roku. Prelekcja dotyczyła konieczności przygotowania nowej konstytucji (lub głębokiej aktualizacji obecnej), aby być gotowym na nadejście tzw. „momentu konstytucyjnego”. Konzal podkreślił, że dobra konstytucja musi opierać się na dwóch często sprzecznych elementach: spójności wewnętrznej oraz kompromisie głównych sił politycznych. Zaproponował dwie innowacje instytucjonalne: wpisanie zasad logiki interpretacji konstytucji do samej ustawy zasadniczej (aby uniknąć dowolności orzeczniczej) oraz wprowadzenie automatycznego przeglądu konstytucji co 35 lat (czyli co dwa pokolenia) w celu jej higieny i dostosowania do zmian społecznych. Pojawił się również wątek wykorzystania paneli obywatelskich i sztucznej inteligencji do podsumowywania debat społecznych nad konstytucją. Wykład wywołał ożywioną dyskusję na temat tego, czy polski system polityczny w ogóle potrzebuje i jest gotowy na zmianę ustawy zasadniczej.
Paweł Łączkowski – „Największe mity polskiej energetyki”
Wystąpienie zderzało polityczne i ideologiczne hasła z twardymi prawami fizyki i ekonomii. Łączkowski omówił m.in. mit o tym, że polska energetyka węglem stoi. Wskazał na ogromną nieefektywność polskiego górnictwa (wydobycie poniżej 600 ton rocznie na pracownika w porównaniu do 11 000 ton w Australii) oraz sędziwy wiek polskich elektrowni węglowych. Rozprawił się również z mitem OZE (Odnawialnych Źródeł Energii) jako idealnego remedium na braki prądu, tłumacząc, że źródła te są niesterowalne, a ich szczyt produkcji (środek dnia latem) nie pokrywa się ze szczytem zapotrzebowania (zimowe popołudnia i wieczory). Zaznaczył, że wyzwaniem nie jest już tylko ilość energii, ale parametry sieci, a dużą część rachunków za prąd stanowią opłaty dystrybucyjne, a nie sam koszt energii.
Premier Hanna Suchocka – „Kulisy dyplomacji watykańskiej”
Była ambasador RP przy Stolicy Apostolskiej przedstawiła zarys historyczny dyplomacji watykańskiej, wyjaśniając genezę podziału na relacje z Włochami (Kwirynał) i Stolicą Apostolską (Watykan) od czasów zjednoczenia Włoch i podpisania Traktatów Laterańskich w 1929 roku. Podkreśliła, że Stolica Apostolska działa na arenie międzynarodowej jako neutralny, globalny podmiot, co pozwala jej na utrzymywanie relacji dyplomatycznych nawet z państwami o zupełnie innej kulturze czy religii. Profesor Suchocka przywołała sukcesy dyplomatyczne Jana Pawła II, m.in. skuteczne mediacje w zapobieżeniu wojnie między Argentyną a Chile, a także jego starania o pokój przed inwazją na Irak. Podzieliła się również osobistymi refleksjami ze spotkań z papieżem i kulisami pracy ambasadora.
Magdalena Maciejewska i Martyna Klimek – Warsztaty o rozeznawaniu
Warsztaty zorganizowane przez Centrum Formacji do Rozeznawania miały charakter praktyczny i relacyjny. Najważniejszym elementem była nauka głębokiego, aktywnego słuchania – w jednym z ćwiczeń uczestnicy musieli przez 2,5 minuty wyłącznie słuchać partnera bez oceniania i udzielania rad, a następnie odnieść się do tego, co usłyszeli „głębiej”. Celem warsztatów było indywidualne rozeznanie ważnej życiowej decyzji lub dylematu przy pomocy drugiego człowieka i modlitwy, kończące się próbą odnalezienia kierunku, w którym prowadzi Bóg.
Dziedzictwo ojca Macieja Zięby OP
- Prof. Aniela Dylus mówiła, jak o. Zięba oswajał polski Kościół z pojęciem liberalizmu, rozróżniając jego nurty i udowadniając, że można zaakceptować liberalną gospodarkę i demokrację, zachowując chrześcijański fundament kulturowy.
- Prof. Sławomir Sowiński przypomniał opozycyjną przeszłość Zięby z wrocławskiej Solidarności, nazywając go „apostołem wolności”, który pokazywał chrześcijański sens i wartość wolnego wyboru.
- Tomasz Wiścicki podkreślił, że o. Zięba nie był jedynie bezkrytycznym epigonem Jana Pawła II, lecz jego wybitnym i twórczym interpretatorem, którego wszystkie działania wypływały z głębokiego umiłowania Eucharystii i kapłaństwa.
- Piotr Kolbusz wspominał wsparcie o. Zięby dla pierwszych polskich przedsiębiorców po 1989 roku, a także ich dyskusje o polityce i wspólne przeżywanie kryzysów państwa.
Warsztaty o encyklice Leona XIV (dr Elżbieta Ciżewska-Martyńska i dr Piotr Janas OP)
Warsztaty poświęcono praktycznej analizie najnowszej encykliki Magnifica humanitas. Zamiast teoretycznego wykładu, prowadzący wykorzystali biblijny obraz Nehemiasza odbudowującego Jerozolimę jako metaforę wspólnotowego działania. Uczestnicy w małych grupach dyskutowali nad pięcioma papieskimi ścieżkami budowania „cywilizacji miłości”: rozbrajaniem słów, budowaniem pokoju w sprawiedliwości, patrzeniem oczami ofiar, pielęgnowaniem zdrowego realizmu i ożywianiem dialogu. Żywe dyskusje dotyczyły m.in. oduczenia się agresji w języku (rozbrajanie słów) oraz trudności w realnym budowaniu pojednania z ofiarami wojny w Ukrainie.
Remigiusz Piwowarski: „AI a katolicka nauka społeczna”
Prelegent podjął próbę zdefiniowania sztucznej inteligencji (AI) i spojrzenia na nią przez pryzmat katolickiej nauki społecznej (KNS), opierając swoje rozważania m.in. na najnowszej encyklice Magnifica Humanitas.
Wyjaśnił ewolucję AI, dzieląc ją na kilka kluczowych etapów: od wczesnego programowania regułowego (opartego na sztywnych instrukcjach „jeśli X, to Y”), poprzez uczenie maszynowe i głębokie (które zyskało zdolność rozpoznawania wzorców w liczbach, obrazach i mowie), aż po współczesne modele generatywne i wnioskujące.
Ostrzegał przed ślepym ufaniem AI, wskazując na jej fundamentalne ograniczenia. Sztuczna inteligencja nie funkcjonuje w świecie fizycznym, przez co nie potrafi weryfikować prawdy materialnej (np. ocenić, czy dany grzyb na zdjęciu jest jadalny). Ponadto charakteryzuje ją całkowita niezdolność do prawdziwej empatii i brak życiowej mądrości, co sprawia, że jej wypowiedzi w rolach wymagających tych cech (np. jako psychoterapeuta) są sztuczne i nieprzekonujące.
Odnosząc się do obecnego boomu napędzanego przez potężne procesory i potężne zbiory danych, ostudził nieco entuzjazm, zauważając, że realny zwrot z inwestycji (ROI) we wdrażanie AI wciąż bywa w firmach niepewny. Wskazał, że przedsiębiorstwa, które w ramach automatyzacji masowo zwalniały pracowników, często po pewnym czasie muszą zatrudniać ich z powrotem.
dr Piotr Janas OP – „Wpływ AI na sens pracy”
Ojciec Janas skupił się na osobistym i duchowym wymiarze pracy. Przywołał nauczanie Jana Pawła II z encykliki Laborem exercens, wprowadzając fundamentalne rozróżnienie na sens przedmiotowy pracy (to, co produkujemy) oraz sens podmiotowy (to, że przez pracę rozwija się sam człowiek i jego godność). Następnie przeanalizował, jak sztuczna inteligencja wpływa na motywację i potrzebę sensu (wg psychologii organizacji i teorii V. Frankla). Opierając się na nowej encyklice Leona XIV, podsumował, że AI stwarza dwa scenariusze: może uwalniać nasz potencjał do twórczych zadań i wzmacniać poczucie sensu, albo redukować nas do powtarzalnych czynności pod automatycznym nadzorem, co ten sens niszczy.
***
Fotorelacja
