Całym celem Wielkiego Postu, który właśnie przekroczył półmetek, jest przygotowanie nas na chwałę Wielkanocy i objawienie losu, jaki Bóg od początku zamierzył dla człowieka (Rdz 1,1) – losu, który Chrystus uczynił możliwym po upadku dzięki paschalnej tajemnicy swojej męki, śmierci, zmartwychwstania i wniebowstąpienia. W miarę jak Kościół kontynuuje swoją postną drogę, warto zastanowić się nad trzema istotnymi tematami, które nadają duchowy rytm tej szlachetnej, pokutnej porze.
Pierwszy z nich można by nazwać corocznym katechumenatem.
Jednym z godnych uwagi osiągnięć reformy liturgicznej wprowadzonej przez Sobór Watykański II było przywrócenie katechumenatu jako odrębnego okresu w życiu duchowym – takiego, który obejmuje znacznie więcej niż tylko „katechumenów”, czyli tych, którzy mają być ochrzczeni w Wielkanoc lub przyjęci do pełnej komunii z Kościołem, i „uczących się katechizmu”. Oczywiście poznawanie prawd wiary chrześcijańskiej jest istotne, ale naukę tę teraz uzupełnia systematyczna modlitwa, działalność charytatywna oraz stopniowe wprowadzanie katechumenów w życie liturgiczne Kościoła poprzez serię obrzędów postnych.
Proces ten, zwany „inicjacją chrześcijańską”, choć przede wszystkim przeznaczony dla tych, którzy wejdą do Kościoła w Wielkanoc, ma również realne znaczenie dla osób już ochrzczonych. Bowiem ochrzczeni mogą przeżywać Wielki Post jako czas uprzywilejowany do refleksji nad znaczeniem chrztu – momentu, w którym zostaliśmy włączeni w Ciało Chrystusa, Kościół, i otrzymaliśmy od Niego wielkie posłannictwo: „Idźcie i nauczajcie wszystkie narody” (Mt 28,19). W ramach wielkopostnego rachunku sumienia warto zatem zadać sobie pytania: Jak dobrze w mijającym roku realizowałem misyjne powołanie, do którego wezwał mnie chrzest? Jakie niedoskonałości w mojej duszy należy oczyścić, aby w nadchodzącym roku owocniej żyć tym posłannictwem?
Drugim istotnym tematem Wielkiego Postu, jak określił go papież Benedykt XVI w homilii z 2010 roku, jest „przygoda Boga, wielkość tego, co uczynił dla nas” (moje podkreślenie). Na czym polegała ta „przygoda”? Benedykt wyjaśniał, że polega ona na tym, iż „Bóg nie pozostał w sobie, wyszedł z siebie” – i czyni to nadal. Boska przygoda zaczyna się od stworzenia, które trwa po dziś dzień, gdyż Boża podtrzymująca kreatywność utrzymuje wszystko w istnieniu (Kol 1,17). Przygoda ta zintensyfikowała się, gdy Bóg wkroczył w historię: najpierw poprzez objawienie siebie i zawarcie przymierzy z narodem wybranym; później ostatecznie, w osobie Syna, który stał się ciałem w historii i objawił się jako Odkupiciel w misterium paschalnym; teraz natomiast wylanie Ducha Świętego uświęca świat przez Kościół.
Wielki Post przypomina, że historia zbawienia nie polega na poszukiwaniu Boga przez człowieka, lecz na tym, że Bóg wkracza w historię, aby człowiek mógł nauczyć się kroczyć tą samą drogą, którą Bóg zmierza ku przyszłości. Historia zbawienia nie biegnie równoległym torem do „historii świata”. Historia zbawienia to historia świata odczytywana w jej najgłębszym wymiarze i wobec właściwego horyzontu.
Innymi słowy, nie jesteśmy sami; historia ma cel i zmierza ku określonemu miejscu – a tym miejscem nie jest nicość. Refleksja nad tym, jak biblijny ogląd rzeczywistości kształtuje nasze codzienne życie i wysiłki jako misyjnych uczniów, stanowi kolejny punkt wielkopostnej medytacji.
Trzecim istotnym tematem Wielkiego Postu jest pogłębianie przyjaźni z Chrystusem. W tym roku cyklu liturgicznego niedziel temat ten objawia się szczególnie w niedzielnych czytaniach Ewangelii. Historia Jezusa i Samarytanki uczy nas, że bycie uczniem zaczyna się od Bożego pragnienia nas. Spotkanie Jezusa z człowiekiem niewidomym od urodzenia przypomina, że powołanie do bycia uczniem możemy dostrzegać oczami otwartymi przez spotkania z Panem. Wreszcie wskrzeszenie Łazarza zachęca nas do pogłębienia przekonania, że Jezus jest Synem Bożym, mającym moc zwycięstwa nad śmiercią i uwolnienia nas z jej więzów.
Trudno uwierzyć, że minęło już piętnaście lat od Wielkiego Postu 2011, kiedy po raz pierwszy zacząłem rozważać te tematy, pracując z Elizabeth Lev i moim synem Stephenem w Rzymie – co było przygodą, z której powstała nasza książka Rzymskie pielgrzymowanie: kościoły stacyjne Rzymu. Jeśli ktoś pragnie jeszcze głębiej poznać bogactwo Wielkiego Postu, doświadczając przy tym architektonicznej i estetycznej wspaniałości Rzymu, polecam wersję Kindle książki, w której wszystkie 175 ilustracji jest w pełnym kolorze.
Tłumaczenie redakcji Tertio. Felieton George’a Weigla The Catholic Difference publikuje „Denver Catholic”. Ten tekst pod nazwą Three great Lenten themes ukazał się na łamach jej portalu 18 marca 2026 roku.
