Paryska „Kultura” i Kościół katolicki: idee, krytyka, dialog

Relacje między paryską „Kulturą” a Kościołem katolickim należą do najbardziej złożonych i wieloznacznych wątków polskiej myśli emigracyjnej XX wieku. Z jednej strony – krytycyzm wobec instytucji, z drugiej – przekonanie o fundamentalnej roli chrześcijaństwa w kształtowaniu kultury, etosu i wspólnoty politycznej. Jak Jerzy Giedroyć i jego środowisko myśleli o Kościele? Jak zmieniało się to myślenie na przestrzeni dekad? I czy doświadczenie „Kultury” może być dziś inspiracją do rozmowy o relacji między religią, polityką i sferą publiczną?

Zapraszamy na otwarty panel dyskusyjny poświęcony ideowym, historycznym i intelektualnym aspektom dialogu paryskiej „Kultury” z Kościołem katolickim. Spotkanie odbędzie się 16 stycznia 2026 roku w Centrum Myśli Jana Pawła II przy ul. Foksal 11 w Warszawie.

Podejmiemy się refleksji nad znaczeniem „Kultury” jako środowiska formującego niezależne myślenie o Polsce, emigracji i Zachodzie, a także pogłębionej analizy obecności tematów religijnych w publicystyce pisma oraz stanowiska Jerzego Giedroycia wobec Kościoła – od okresu przedwojennego, przez Sobór Watykański II, aż po pontyfikat Jana Pawła II.

Podczas spotkania uczestnicy spróbują odtworzyć intelektualne źródła myślenia Giedroycia, zastanowią się nad rolą doświadczenia II Rzeczypospolitej i emigracji w kształtowaniu jego niezależności wobec ideologii XX wieku, a także nad tym, czy można mówić o spójnej „linii kościelnej” paryskiej „Kultury”. Ważnym wątkiem dyskusji będzie również konfrontacja utrwalonego obrazu pisma jako antyklerykalnego z wynikami najnowszych badań archiwalnych.

Szczególne podziękowania kierujemy do Franciszka Bolechowskiego ze Szkoły Doktorskiej na Uniwersytecie Papieskim Jana Pawła II w Krakowie za współorganizacje merytoryczną wydarzenia.