- online
Oblicza ubóstwa [temat miesiąca – grudzień 2025]
Od lewej: Gustavo Gutiérrez, portret (1988); "Stary żebrak" (1808), Vasily Shebuyev; "Narcyz" (1597–1599), Caravaggio. Czym jest ubóstwo? Jak się do niego ustosunkować? Uznać je za uwierające i odrzucić? Zromantyzować lub rozmyć poprzez intelektualizację? Głosić rewolucję dla zwalczenia go? Pielgrzymujący w czasie i przestrzeni Kościół – jak wielokrotnie powtarzali papieże – stara się, za Chrystusem, kroczyć drogą via media. W tym miesiącu przyglądamy się jej z różnych perspektyw wraz z autorami i cytowanymi przez nich Leonem XIII, św. Janem Pawłem II, Franciszkiem, i Leonem XIV czy autorami takimi jak Byung-Chul Han.
Ubóstwo jest tragedią przeżywaną każdego dnia przez setki milionów ludzi na całym świecie. Czy nadmiar uczonych słów wypowiedzianych na ten temat nie stanowi formy zlekceważenia cierpienia poprzez wyjaśnienie go? Tomasz Motczyński podkreśla konieczność skupienia na Słowie zamiast na słowach. Chrystus nie tylko mówił o ubogich, ale stał się jednym z nich. Utożsamił się z nimi poprzez swoje ogołocenie i do takiej samej postawy wzywa swój Kościół.
Możemy jednak popaść w odwrotną skrajność – przyznać prymat wszelkiemu aktywizmowi i głosić zbawienie poprzez wyzwolenie z nierówności społecznych i ekonomicznych. Z taką rolą Kościoła jako organizacji charytatywnej polemizuje Anna Tarnacka w artykule krytycznie analizującym inspirowaną marksizmem teologię wyzwolenia. Przypomina ona jednocześnie inspirujące postaci z historii Kościoła, które dbały o ubogich w duchu miłującej ortodoksji.
Inną pokusą jest skupienie się wyłącznie na ubóstwie materialnym, pomijając te jego formy, które, choć równie dotkliwe, jawią się nam mniej wyraźnie. O ubóstwie w Innego, polegającym na zamknięciu się w klatce własnych planów i pragnień pisze Jędrzej Stefanowicz. Inspirując się ważnym we współczesnej filozofii pojęciem “Innego” jako tego, który otwiera człowieka na przekraczającą go rzeczywistość, analizuje samotność i izolację dręczące osoby żyjące w społeczeństwie konsumpcyjnym.
Temat miesiąca tertio.pl to kontynuacja naszych działań popularyzujących katolicką naukę społeczną. Przez 30 lat zrealizowaliśmy wiele projektów, takich jak Dar na 100, 56 edycji Szkół Zimowych czy 33 edycje Tertio Millennio Seminar. Publikacje z serii w weekendy.
Projekt dofinansowany ze środków Korpusu Solidarności – Rządowego Programu Wspierania i Rozwoju Wolontariatu Systematycznego na lata 2018-2030.
Pierre Puvis de Chavannes, "Biedny rybak", 1881 Czy wypada pisać o biedzie z miękkiego fotela? Ubóstwo w Polsce, Leon XIV i merytokracja
Pisanie o ubóstwie ma sens tylko wtedy, gdy nie zatrzymuje się na analizie pojęć i danych, lecz prowadzi do nawrócenia spojrzenia – od abstrakcyjnych kategorii ku konkretnemu człowiekowi – pisze Tomasz Motyczyński.
Czytaj
Błogosławieni ubodzy czy walka klas? Ewangelia wobec marksizmu i teologii wyzwolenia
Czy walka o godne życie powinna stać się głównym zadaniem religii? Gdzie kończy się chrześcijańskie miłosierdzie, a zaczyna polityczna rewolucja? I na czym polega napięcie między ortodoksją a tzw. ortopraksją teologii wyzwolenia? Tekst Anny Tarnackiej.
Czytaj
Od lewej: Jean-François Millet, "Zbierające kłosy" (1857, lustrzane odbicie) — Ludwig Freiheit, "Robotnicy szturmują fabrykę" (ok. 1903). 
"Wagon trzeciej klasy", Honoré Daumier, ok. 1862–1864. Czytaj
Błędne koło biedy w XXI wieku. Psychologiczne mechanizmy ubóstwa
Istotnym elementem stereotypowego postrzegania ubogich jest silne akcentowanie osobistej odpowiedzialności jednostki za swoją sytuację. W efekcie bieda bywa postrzegana społecznie jako rezultat osobistych błędów i braku wysiłku, a nie efekt niekorzystnych uwarunkowań strukturalnych czy losowych zdarzeń. Tymczasem, jak dowodzą badania, za biedą w większości przypadków kryje się historia niewidocznej dla otoczenia tragedii – utrata pracy, poważna choroba, kryzys rodzinny czy nagły wypadek losowy – a nie brak kompetencji czy lenistwo – pisze Dominika Mościbrodzka.
Czytaj
Wesprzyj powstawanie treści na tertio.pl
Dziękujemy za wszelkie wsparcie – dzięki niemu jesteśmy w stanie profesjonalnie redagować teksty, montować podcasty oraz je promować. Ponadto możemy tworzyć tematyczne wydarzenia w Krakowie i Warszawie!
Czytaj
„Nieść Dobrą Nowinę ubogim”, czyli nie redukować Kościoła do filantropii
Współczesne dyskusje o roli Kościoła coraz częściej koncentrują się na jego zaangażowaniu społecznym i działalności dobroczynnej. To ważne aspekty życia chrześcijańskiego, jednak nie mogą one stać się celem samym w sobie. Papież Leon XIV w pierwszym wywiadzie wyraźnie podkreślił, że głoszenie Ewangelii pozostaje nadrzędnym zadaniem Kościoła, a rozwiązywanie problemów świata (choć niezbędne) jest jego pochodną, a nie sednem misji – pisze Gabriela Kozielska.
Czytaj
Andrei Mironov, Bread of Life (the miracle of the Five loaves), licencja Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0 International (CC BY-SA 4.0) 
Narcyz – Caravaggio (1597–1599)
Piekło świata „ja”. Społeczeństwo ubogich młodzieńców
Kto jest naprawdę bogaty? Z całą naszą współczesną wrażliwością skłonni bylibyśmy powiedzieć, że bogactwo kryje się w poczuciu bycia kochanym, w spełnieniu, w umiejętności życia chwilą i w autentyczności. Warto jednak zauważyć, że również te formy „bogactwa” mogą stać się pewnym rodzajem ubóstwa, jeśli wciąż kierują człowieka wyłącznie ku niemu samemu. Chodzi o to szczególne ubóstwo, które nazwać można ubóstwem w Innego – zamknięcie się w klatce własnych miar, planów i pragnień, przez które mierzy się całą rzeczywistość – ludzi, świat, a ostatecznie także Boga – pisze Jędrzej Stefanowicz.
